Benzer adres tuzağını harf harf yakala

Bir adresi taklit etmek için tek bir harf, bir tire ya da farklı bir uzantı yeterli olabilir. Hızlı bakan göz bu farkı görmez; sayfa da tanıdık görünebilir. Bu yüzden fark, sayfada değil adreste aranır.

Bu rehber korku değil yöntem sunar. WSD yaklaşımında kontrolün özü tek cümledir: adresi sağdan sola, harf harf okuyun.

BağlamBenzer adresler neden var

Benzer adresler, tanınmış bir adın güveninden yararlanmak için kaydedilir. Tanıdık adı gören kullanıcı rahatlar ve kontrolü bırakır; taklit adres tam bu anı hedefler.

İkinci neden okuma alışkanlığıdır. Tanıdık kelimeleri harf harf okumayız; genel şekli görür, gerisini zihnimiz tamamlar. Küçük ekran ve acele eklendiğinde fark daha kolay kaçar. Bu yüzden Sahte Sitelere Dikkat Edilmesi, sitenin görünüşünden önce adresin kendisinden başlar.

İşaret 1Harf oyunları

İlk tür harf değişimidir: adresteki bir harf, ekranda ona çok benzeyen bir harf ya da harf çiftiyle değiştirilir. Örneğin m.rnrking.net adresinde, addaki ilk m’nin yerinde yan yana bir r ve bir n vardır.

Sık karışan harfler

• rn ve m: yan yana r ve n, tek bir m gibi görünür.
• l, I ve 1: küçük L, büyük I ve 1 rakamı bazı yazı tiplerinde neredeyse aynıdır.
• 0 ve o: sıfır ile o harfi küçük puntoda karışır.
• vv ve w: yan yana iki v, hızlı bakışta w gibi okunur.
• Çift ya da eksik harf: fazladan ya da eksik bir harf, zihnin tamamlama alışkanlığına takılır.

m.mrkimg.net adresinde ise n yerine m yazılmıştır. Küçük ekranda bu farklar daha zor görülür; şüphelendiğinizde adres çubuğuna dokunup harfleri tek tek karşılaştırın.

İşaret 2Uzantı ve ek kelime

İkinci türde ad doğru yazılır ama çevresi değişir. İlk yol farklı uzantıdır: ad aynı kalır, .net yerine başka bir uzantı gelir. Tanıdık adı gören göz uzantıyı atlar; oysa uzantı değişince adres de bütünüyle değişir.

İkinci yol ek kelime ve tiredir. Ada ‘-giris’, ‘-guncel’ ya da ‘-resmi’ gibi bir ek eklenir ve m.meritking-giris.net gibi ayrı bir alan adı doğar. Adreste ‘giris’ ya da ‘resmi’ yazması onu resmi yapmaz.

İşaret 3Alt alan adı hilesi

Üçüncü tür en ikna edici olanıdır, çünkü marka adı eksiksiz yazılır; hile adın yerindedir. Bir alan adının sahibi, adresinin önüne istediği kelimeleri alt alan adı olarak ekleyebilir ve m.meritking.net.ornek-alan.com gibi bir adres oluşur.

Soldan okuyan göz tanıdık başlangıçta durur; oysa bu adres sondaki ornek-alan.com alan adına aittir. Kural basittir: sağdan sola okuyun, önce uzantıyı, sonra hemen solundaki adı bulun. .com.tr gibi iki parçalı uzantılarda bir adım daha sola bakın.

İşaret 4Görünmez fark

Dördüncü tür gözle neredeyse ayırt edilemez. Kiril alfabesindeki ‘а’, ‘о’ ve ‘і’ gibi harfler ekranda Latin karşılıklarıyla aynı görünür; bu harflerle yazılmış bir ad, resmi adın kopyası gibi durur ama başka bir adrestir.

Tarayıcılar, şüpheli karakter karışımı içeren adları ‘xn--’ ile başlayan kodlanmış biçimde gösterebilir. Bu farkı okuyarak yakalamak zor olduğu için asıl koruma kaynaktır: doğruladığınız yer iminden girdiğinizde görünmez fark sizi etkilemez.

KarşılaştırmaBenzerlik türleri ve resmi adres

İlk tablo, benzerlik türlerini örnek ve yakalama yöntemiyle özetler.

İkinci tablo, resmi adresle benzer adresi dört özellikte karşılaştırır.

UygulamaHarf harf kontrol adımları

Beş adım, bir adresi birkaç saniyede kontrol etmenin sırasını verir; sonuncusu bir sonraki Meritking giriş için kontrolü alışkanlığa dönüştürür.

1. Adresi sağdan sola oku

   Alan adını sondan başa okuyun; uzantı ile hemen solundaki ad, adresin gerçek sahibini gösterir.

2. Uzantıyı kontrol et

   Uzantının resmi kanalın bildirdiğiyle aynı olduğunu görün; aynı ad, başka uzantıda başka bir adrestir.

3. Harfleri tek tek eşleştir

   Adresi yer imindeki yazımla karşılaştırın; rn ile m, l ile I, 0 ile o çiftlerine ve fazladan tireye bakın.

4. Sertifikadaki alan adına bak

   Kilit ya da site bilgisi simgesine dokunup sertifikadaki alan adını resmi yazımla karşılaştırın; kilit tek başına yetmez.

5. Yer iminden ya da kısayoldan gir

   Doğruladığınız adresi yer imine ya da ana ekran kısayoluna kaydedin ve sonraki girişlerde kayıttan açın.

ÖrneklerYakalanan anlar

Üç kesit, benzer adreslerin gündelik kullanımda nasıl fark edildiğini anlatır.

AlışkanlıkDoğru adrese giden yollar

Benzer adresleri yakalamak değerlidir; onlarla hiç karşılaşmamak daha rahattır. Bunun yolu, adrese yazarak ya da arayarak değil, doğrulanmış bir yoldan ulaşmaktır.

• Yer imi: adresi bir kez harf harf doğrulayıp kaydedin, sonraki girişlerde kayıttan açın.
• Ana ekran kısayolu: destekleyen cihazlarda doğrulanmış adresi ana ekrana ekleyin; tek dokunuşla giriş hem Erişim Kolaylığı sağlar hem de yazım hatasını ortadan kaldırır.
• Resmi kanal: adres değişikliklerinin doğru kaynağıdır; kayıtlarınızı yalnız onun duyurusuna göre güncelleyin.

İkinci kaydırıcı bu alışkanlığı üç ilkeyle özetler.

ÖzetÜçüncü tablo: benzer adres kontrol listesi

Son tablo, girişten önce kullanabileceğiniz kısa bir kontrol listesidir; bir satır bile uymuyorsa durun.

GörüşKullanıcı deneyimi

Burak Tan

Doğrulanmış kullanıcı

“Arama sonucunda başlığı tanıdık bir sayfa çıktı ama adın sonuna ‘-guncel’ eklenmişti. Adresi sağdan sola okuyunca eki fark ettim, sayfayı açmadım ve doğru adresi yer imine kaydettim.”

SSSSık sorulan sorular